მებაჟეებისთვის

1234

 

 

 

 

                                                              1996 წლიდან საქართველო არის „ოზონის შრის დაცვის შესახებ“ვენისკონვენციის და მისი „ოზონის შრის დამშლელნივთიერებათაშესახებ“მონრეალის ოქმის მხარე ქვეყანა.

ყოველი წლის 16 სექტემბერს მთელს მსოფლიოში ოზონის შრის შრის დაცვის საერთაშორისო დღე აღინიშნება. ეს დღე მონრეალისოქმის შექმნის თარიღს უკავშირდება და წელს მისი აღნიშვნა ოცდამეექვსედ მოხდება.

2013 წლის ოზონის შრის შრის დაცვის საერთაშორისო დღის თემაა – „ჯანსაღი ატმოსფერო – მომავალი, რომელიც ჩვენ გვინდა“.

ფაქტები და ინფორმაცია ოზონის შრის შესახებ:

  • ოზონის შრე არის დედამიწის ატმოსფეროში (კერძოდ სტრატოსფეროში) არსებული ოზონის მოლეკულების ერთობლიობა, რომელიც სასიცოცხლო ფარად ერტყმის გარს ჩვენს პლანეტას;
  • ოზონის შრე დედამიწას იცავს მზის მავნე ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან;
  • მავნე ულტრაიისფერი გამოსხივება იწვევს ისეთ უარყოფით მოვლენებს, როგორიცაა: კანის კიბო; თვალის კატარაქტა; იმუნოსისტემის დაქვეითება, მოსავლიანობისშემცირება;ფიტოპლანქტონისზრდის შეფერხება, ქვირითის დაზიანება და ა.შ.
  • ოზონის შრის 10%შემცირება იწვევს მავნე ულტრაიისფერი გამოსხივების 20%ზრდას;
  • ოზონის ხვრელი არის დაახლოებით 60%-ითგაიშვიათებული ოზონის შრე, რომელიც პოლარული გაზაფხულის დროს დედამიწის პოლუსების თავზე წარმოიქმნება (ძირითადად სამხრეთ პოლუსზე);
  • ოზონის შრის დაშლას იწვევს ქლორისა და ბრომის ატომები, რომელსაც ადამიანის მიერ შექმნილი ქიმიური ნივთიერებები შეიცავენ. ასეთ ნივთიერებებს ოზონდამშლელ ნივთიერებებს უწოდებენ;
  • ოზონდამშლელი ნივთიერებები ძირითადად სამაცივრო და ერისკონდიცირების სისტემებში გამოიყენება(ე.წ.ფრეონები),თუმცა ისინი სოფლის მეურნეობის,ხანძარსაწინააღმდეგო, გამხსნელების და სხვა სექტორებშიც გვხვდება;
  • 2009 წელს „ოზონის შრის დამშლელნივთიერებათაშესახებ“მონრეალის ოქმი გახდა გაეროს პირველი ხელშეკრულება,რომელმაც უნივერსალურ რატიფიკაციას მიაღწია ანუ მსოფლიოს ყველა აღიარებული ქვეყანა გახდა მონრეალის ოქმის მხარე. ეს ფაქტი გვიჩვენებს, თუ რაოდენ ღრმად აქვს გათვითცნობიერებული დღევანდელ მსოფლიოს ოზონის შრის მნიშვნელობა.
  • 2010 წლისთვის მონრეალის ოქმის ფარგლებში მოღვაწეობის შედეგად კაცობრიობამ ხმარებიდან ამოიღო ოზონდამშლელი ნივთიერებების 98%.
  • გლობალური დაკვირვება გვიჩვენებ, რომ ოზონდამშლელინივთიერებებისრაოდენობა ატმოსფეროში წლიდან წლამდე მცირდება და სავარაუდოა, რომ მონრეალის ოქმის ვალდებულებათა შესრულების პირობებში ოზონის შრე 21-ესაუკუნისშუისთვის1970-იანიწლებისმაჩვენებლამდეაღდგება;
  • მონრეალის ოქმის ფარგლებში ოზონდამშლელი ნივთიერებების შემცირების შედეგად კაცობრიობამ თავიდან აიცილა კანის სიმსივნის მილიონობით ფატალური და კანის სიმსივნისა და თვალის კატარაქტი ათბითმილიონიარაფატალურიშემთხვევა;
  • 2010 წლის ამერიკის გარემოს დაცვისსააგენტოსგათვლებით,უკვე არსებული მიღწევების შედეგად, 1985-2100წლებში ქვეყანა 22 მილიონი თვალის კატარაქტის შემთხვევას აირიდებს;
  • 2165 წლისთვის მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში თავიდან აცილებული იქნება კანის კიბოს შედეგად დამდგარი 6,3მილიონი სიკვდილის ფაქტი და 1990 წლიდან 2165 წლამდე ჯანდაცვაზე გაწეული ხარჯების დანაზოგი 4,2ტრილიონაშშდოლარს შეადგენს;
  • მონრეალის ოქმის ნივთიერებები გარდა იმისა, რომ ოზონდამშლელებიარიან დიდი გლობალური დათბობის პოტენციალიც გააჩნიათ. შესაბამისად, მათი ხმარებიდან ამოღების შედეგად ბოლო 20 წლის განმავლოპბაშიათობით მილიარდი ტონით (CO2-ის ექვივალენტი) შემცირდა გლობალური დათბობის პოტენციალის აირების გაფრქვევა.

 

Customs quick tool for screening ODS

საქართველოს მებაჟის სამახსოვრო

Combating illegal trade in ODS

 

ოზონდამშლელი ნივთიერებების (ოდნ) სწრაფი ამომცნობი მებაჟეთათვის

ყველეაზე მეტად გამოყენებადი ოდნ-ები

ნივთიერება/ ჯგუფი ქიმიური დასახელება ფორმულა საერთაშო-რისო აღნიშვნა NA სახიფათოო-ბის ჯგუფი CAS კოდი UN კოდი HS კოდი 2012 წლის 01.01-დან HS კოდი 2011 წლის 31.12-მდე
დანართი A, ჯგუფი I (ქლორფტორნახშირბადები)
CFC-11 Trichlorofluoromethane CFCI3 R-11 A1 75-69-4 1017 2903.77 2903.41
CFC-12 Dichlorodifluoromethane CF2CI2 R-12 A1 75-71-8 1028 2903.77 2903.42
CFC-113 Trichlorotrifluoroethanes C2F3CI3 R-113 A1 76-13-1 2903.77 2903.43
CFC-114 Dichlorotetrafluoroethanes C2F4CI2 R-114 A1 76-14-2 1958 2903.77 2903.44
CFC-115 Chloropentafluoroethane CCIF2CF3 R-115 A1 76-15-3 1020 2903.77 2903.44
დანართი A, ჯგუფი II (ჰალონები)
Halon-1211 Bromochlorodifluromethane CF2BrCl R-12B1 353-59-3 1974 2903.76 2903.46
Halon-1301 Bromotrifluromethane CF3Br R-13B1 75-63-8 1009 2903.76 2903.46
Halon-2402 Dibromotetrafluroethanes C2F4Br2 R-114B2 124-73-2 2903.76 2903.46
დანართი B, ჯგუფი I (სხვა ქლორფტორნახშირბადები)
CFC-13 Chlorotrifluoromethane CF3Cl R-13 A1 75-72-9 2903.77 2903.45
დანართი B, ჯგუფი II
Tetrachloromethane or carbon tetrachloride CCl4 B1 56-23-5 1864 2903.14 2903.14
დანართი B, ჯგუფი III
1,1,1-trichloroethane or methyl chloroform C2H3Cl3 R-140a 71-55-6 2831 2903.19 2903.19
დანართი C, ჯგუფი I (წყალბადქლორფტორნახშირბადები)
HCFC-22 Chlorodifluoromethane CHF2Cl R-22 75-45-6 1018 2903.71 2903.49
HCFC-123 Dichlorotrifluoroethanes C2HF3Cl2 R-123 306-83-2 2903.72 2903.49
HCFC-124 Chlorotetrafluoroethanes C2HF4Cl R-124 2837-89-0 2903.79 2903.49
HCFC-141 Dichlorofluoroethanes C2H3FCl2 1717-00-6 2903.73 2903.49
HCFC-141b 1,1-dichloro-1-fluoroethane CH3CFCl2 R-141b 1717-00-6 2903.73 2903.49
HCFC-142 Chlorodifluoroethanes C2H3F2Cl 75-68-3 2903.74 2903.49
HCFC-142b 1-chloro-1,1-difluoroethane CH3CF2Cl R-142b 75-68-3 2903.74 2903.49
HCFC-225 Dichloropentafluoropropanes C3HF5Cl2 2903.75 2903.49
დანართი C, ჯგუფი I (წყალბადბრომფტორნახშირბადები)
HBFC-22B1 Bromodifluoromethane CHF2Br 1511-62-2 2903.79 2903.49
დანართი C, jgufi III
Bromochloromethane CH2BrCl 74-97-5 2903.79 2903.49
დანართი E, jgufi I
Methyl bromide (or Bromomethane) CH3Br 74-83-9 1062 2903.39 2903.39
ყველაზე მეტად გამოყენებადი ოდნ-შემცველი ნარევები (მაცივარაგენტები)
R-5005 CFC-12 / HFC-152a R-500 ** 3824.71 3824.71
R-5025 HCFC-22 / CFC-115 R-502 ** 1973 3824.71 3824.71
R-401A (MP-39) HCFC-22/HFC-152a/HCFC-124 R-401A ** 3824.74 3824.74
R-406A R-22/R-600a/R-142b (55/04/41) ** 3824.74 3824.74
R-408A (FX 10) HCFC-22/HFC-143a/HFC-125 R-408A ** 3824.74 3824.74
R-409A (FX 56) HCFC-22 / HCFC-124/HCFC-142b R-409A ** 3824.74 3824.74
R-415B R-22/R-152a (25/75) R-415B ** 3824.74 3824.74
R-418A HC-290/HCFC-22/HFC-152a R-418A ** 3824.74 3824.74

ოდნ-ების ალტერნატიული, ოზონის შრისთვის უსაფრთხო ალტერნატივები*

ნივთიერება/ ჯგუფი ქიმიური დასახელება ფორმულა საერთაშორისო აღნიშვნა NA სახიფათოობის ჯგუფი CAS კოდი UN კოდი HS კოდი 2012 წლის 01.01-დან HS კოდი 2011 წლის 31.12-მდე
წყალბადფტორნახშირბადები (წფნ)
HFC-134a 1,1,1,2-Tetrafluoroethane CF3CH2F R-134a A1 811-97-2 3159 2903.39
HFC-152a 1,1-Difluoroethane CHF2CH3 R-152a A2 75-37-6 2903.39
HFC-125 Pentafluoroethane CF3CHF2 R-125 A1 354-33-6 2903.39
HFC-143a 1.1.1-trifluoroethane CF3CH3 R-143a A2 420-46-2 2903.39
HFC-32 Difluoromethane CH2F2 R-32 A2 75-10-5 2903.39
HFC-23 Trifluoromethane CHF3 R-23 A1 75-46-7 2903.39
HFC-245fa 1,1,1,3,3-Pentafluoropropane CF3CH2CHF2 R-245fa A1 460-73-1 2903.39
HFC-1,2,3,4yf 2,3,3,3-Tetrafluoropropene CH2=CFCF3 R-1,2,3,4yf 2903.39
წყალბადფტორნახშირბადების ნარევები (წფნ-ნარევები)
R-404A R143a/125/134a R-404A A1/A1 ** 3824.78
R-507A R143a/125 R-507A A1 ** 3824.78
R-407A R32/125/134a R-407A A1/A1 ** 3824.78
R-407B R32/125/134a R-407B A1/A1 ** 3824.78
R-407C R32/125/134a R-407C A1/A1 ** 3824.78
R-410A R32/125 R-410A A1/A1 ** 3824.78
R-508A R23/116 R-508A A1/A1 ** 3824.78
R-508B R23/116 R-508B A1/A1 ** 3824.78
ჰალოგენების არშემცველი მაცივარაგენტები
R-717 ამიაკი NH3 R-717 B2 7664-41-7 1005 2814.10
R-744 ნახშირორჟანგი CO2 124-38-9 2811.21
R-600 ბუტანი CH3CH2CH2CH3 106-97-8 2901.10*
R-600a იზობუტანი C4H10 R-600a A3 75-28-5 1969 2901.10*
R-290 პროპანი C3H8 R-290 A3 74-98-6 1978 2711.12

*ამ ნივთიერებათა HS კოდები შეიძლება გამოყენებული იქნეს ოდნ-ების დასამალად .

სახიფათოობის ჯგუფები აშშ სტანდარტის მიხედვით:
A1 დაბალტოქსიკური და არააალებადი B1 მაღალტოქსიკური და არააალებადი
A2 დაბალტოქსიკური და დაბალაალებადი B2 მაღალტოქსიკური და დაბალაალებადი
A3 დაბალტოქსიკური და მაღალაალებადი B3 მაღალტოქსიკური და მაღალაალებადი
Untitled-1

ოდნ-ების მწარმოებელი ქვეყნები

წყარო: მე-7 მუხლის მონაცემები 2010 საანგარიშო წლისათვის.
ჯგუფი მწარმოებელი ქვეყანა
ქლორფტორნახშირბადები (qfn) ჩინეთი, ინდოეთი, რუსეთის ფედერაცია
ჰალონები ჩინეთი, რესპუბლიკა კორეა (2009 წლის მონაცემები)
ოთხქლორიანი ნახშირბადი (CCl4) ჩინეთი, იაპონია
წყალბადფტორნახშირბადები (wqfn) არგენტინა, კანადა, ჩინეთი, კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკა, საფრანგეთი, გერმანია, ინდოეთი, იაპონია, მექსიკა, ნიდერლანდები, კორეის რესპუბლიკა, რუსეთის ფედერაცია, ესპანეთი, აშშ, ვენესუელა.
მეთილ ბრომიდი ჩინეთი, ისრაელი, იაპონა, აშშ

HS კოდები ოდნ-ების შემცველ პროდუქტებზე (არასრული ჩამონათვალი)

პროდუქტი HS კოდები
ჰაერის კონდიცირების სისტემები ყველა კოდი 84.15-ის ქვეშ
ჰაერის კონდიციონერის კომპონენტები 8415.90
მაცივრები და საყინულეები 84.18, 84.19, 85.09
კომპრესორები 8414.30
ტრანსპორტი თავი 87
ცეცხლმაქრობები 8424.10
თბოიზოლაცია 39.17, 39.20, 39.21, 39.25, 39.26
პოლიურეტანი 3909.5
კომპოზიციური გამხსნელები 3814.00