ჟურნალისტებისთვის

1234

 

 

 

 

 

 

 

1996 წლიდან საქართველო არის „ოზონის შრის დაცვის შესახებ“ვენისკონვენციის და მისი „ოზონის შრის დამშლელნივთიერებათაშესახებ“მონრეალის ოქმის მხარე ქვეყანა.

ყოველი წლის 16 სექტემბერს მთელს მსოფლიოში ოზონის შრის შრის დაცვის საერთაშორისო დღე აღინიშნება. ეს დღე მონრეალისოქმის შექმნის თარიღს უკავშირდება და წელს მისი აღნიშვნა ოცდამეექვსედ მოხდება.

2013 წლის ოზონის შრის შრის დაცვის საერთაშორისო დღის თემაა – „ჯანსაღი ატმოსფერო – მომავალი, რომელიც ჩვენ გვინდა“.

ფაქტები და ინფორმაცია ოზონის შრის შესახებ:

  • ოზონის შრე არის დედამიწის ატმოსფეროში (კერძოდ სტრატოსფეროში) არსებული ოზონის მოლეკულების ერთობლიობა, რომელიც სასიცოცხლო ფარად ერტყმის გარს ჩვენს პლანეტას;
  • ოზონის შრე დედამიწას იცავს მზის მავნე ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან;
  • მავნე ულტრაიისფერი გამოსხივება იწვევს ისეთ უარყოფით მოვლენებს, როგორიცაა: კანის კიბო; თვალის კატარაქტა; იმუნოსისტემის დაქვეითება, მოსავლიანობისშემცირება;ფიტოპლანქტონისზრდის შეფერხება, ქვირითის დაზიანება და ა.შ.
  • ოზონის შრის 10%შემცირება იწვევს მავნე ულტრაიისფერი გამოსხივების 20%ზრდას;
  • ოზონის ხვრელი არის დაახლოებით 60%-ითგაიშვიათებული ოზონის შრე, რომელიც პოლარული გაზაფხულის დროს დედამიწის პოლუსების თავზე წარმოიქმნება (ძირითადად სამხრეთ პოლუსზე);
  • ოზონის შრის დაშლას იწვევს ქლორისა და ბრომის ატომები, რომელსაც ადამიანის მიერ შექმნილი ქიმიური ნივთიერებები შეიცავენ. ასეთ ნივთიერებებს ოზონდამშლელ ნივთიერებებს უწოდებენ;
  • ოზონდამშლელი ნივთიერებები ძირითადად სამაცივრო და ერისკონდიცირების სისტემებში გამოიყენება(ე.წ.ფრეონები),თუმცა ისინი სოფლის მეურნეობის,ხანძარსაწინააღმდეგო, გამხსნელების და სხვა სექტორებშიც გვხვდება;
  • 2009 წელს „ოზონის შრის დამშლელნივთიერებათაშესახებ“მონრეალის ოქმი გახდა გაეროს პირველი ხელშეკრულება,რომელმაც უნივერსალურ რატიფიკაციას მიაღწია ანუ მსოფლიოს ყველა აღიარებული ქვეყანა გახდა მონრეალის ოქმის მხარე. ეს ფაქტი გვიჩვენებს, თუ რაოდენ ღრმად აქვს გათვითცნობიერებული დღევანდელ მსოფლიოს ოზონის შრის მნიშვნელობა.
  • 2010 წლისთვის მონრეალის ოქმის ფარგლებში მოღვაწეობის შედეგად კაცობრიობამ ხმარებიდან ამოიღო ოზონდამშლელი ნივთიერებების 98%.
  • გლობალური დაკვირვება გვიჩვენებ, რომ ოზონდამშლელინივთიერებებისრაოდენობა ატმოსფეროში წლიდან წლამდე მცირდება და სავარაუდოა, რომ მონრეალის ოქმის ვალდებულებათა შესრულების პირობებში ოზონის შრე 21-ესაუკუნისშუისთვის1970-იანიწლებისმაჩვენებლამდეაღდგება;
  • მონრეალის ოქმის ფარგლებში ოზონდამშლელი ნივთიერებების შემცირების შედეგად კაცობრიობამ თავიდან აიცილა კანის სიმსივნის მილიონობით ფატალური და კანის სიმსივნისა და თვალის კატარაქტი ათბითმილიონიარაფატალურიშემთხვევა;
  • 2010 წლის ამერიკის გარემოს დაცვისსააგენტოსგათვლებით,უკვე არსებული მიღწევების შედეგად, 1985-2100წლებში ქვეყანა 22 მილიონი თვალის კატარაქტის შემთხვევას აირიდებს;
  • 2165 წლისთვის მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში თავიდან აცილებული იქნება კანის კიბოს შედეგად დამდგარი 6,3მილიონი სიკვდილის ფაქტი და 1990 წლიდან 2165 წლამდე ჯანდაცვაზე გაწეული ხარჯების დანაზოგი 4,2ტრილიონაშშდოლარს შეადგენს;
  • მონრეალის ოქმის ნივთიერებები გარდა იმისა, რომ ოზონდამშლელებიარიან დიდი გლობალური დათბობის პოტენციალიც გააჩნიათ. შესაბამისად, მათი ხმარებიდან ამოღების შედეგად ბოლო 20 წლის განმავლოპბაშიათობით მილიარდი ტონით (CO2-ის ექვივალენტი) შემცირდა გლობალური დათბობის პოტენციალის აირების გაფრქვევა.

მულტფილმი: Green cooling for a warming world

სტატია 25 წელი ოზონის შრის დაცვის საქმეში

წიგნი: საქართველოში მეთილბრომიდის ხმარებიდან ეტაპობრივი ამოღების უზრუნველყოფა

ოცი კითხვა და პასუხი ოზონის შრის შესახებ

საქართველოში ოზონდამშლელი ნივთიერებების კონტრაბანდის ფაქტი დაფიქსირდა

საქართველოს საბაჟო დეპარტამენტის მიერ ოზონდამშლელი ნივთიერებების უკანონო (უნებართვოდ) შემოტანის ფაქტი დაფიქსირდა. უენბართვო ტვრითის უმეტესობა ფალსიფიცირებულიც აღმოჩნდა.

2014 წლის 31 იანვარს თბილისის საბაჟო ზონაშიშემოვიდატვირთი ოდენობით: 70 ერთჯერადი მოხმარების  ცილინდრი (თითო 13.6 კგ – სულ 752 კგ) და 100 ქილი (თითო 1კგ – სულ 100 კგ).   ტვირთის წარმოშობის ქვეყანა იყო არაბეთის გაერთიანებული საემიროები.

ცილინდრებიც და ქილებიც მარკირებული იყო „R22“-ით და ანგარიშფაქტურებისა და გადაზიდვის დოკუმენტებშიც „R22“ იყო მითითებული. თუმცა იმპორტიორს არ ჰქონდა ნებართვა R22-ის შემოტანაზე. შესაბამისად, საქონელი ჩამორთმეულ იქნა და დასაწყობდა შემდგომი განადგურებისთვის. ნარჩენის ქვეყნიდან გატანა და გარემოსათვის უსაფრთხოდ განადგურება მოხდება „ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების ნარჩენების მართვისა და გაუვნებელყოფის საპილოტე სადემონსტრაციო პროექტის“ ფარგლებში.

ცილინდრებისა და ქილების შიგთავსი შემოწმდა  მაცივარაგენტის იდენთიფიკატორით. შემოწმების შედეგებმა აჩვენა, რომ 70  ცილინდრი შეიცავდა დაუდგენელ ნარევს, ხოლო ქილები სავსე იყო R22-ით. გამოცდის შედეგები დადასტურებულ იქნა სხვა, უფრო თანამედროვე მაცივარაგენტისიდენთიფიკატორით.

DSC01209DSC01202

აღნიშნული ფაქტის გამოვლენისთვის საქართველოს საბაჟო დეპარტამენტი 2014 წლის 21 მაისს ქ. სარაევოში (ბოსნია და ჰერცოგოვინა) საბაჟოთა თანამშრომლობის რეგიუნულ საერთაშორისო შეხვედრაზე სერტიფიკატით და მედლით დაჯილდოვდა.

მებაჟეების დაჯილდოვება 2014

საქართველოში ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების ნარჩენების განადგურების პროექტი დაიწყო

საქართველოს  გარემოს დაცვის სამინისტრო გაეროს განვითარების პროგრამასთან  (UNDP) თანამშრომლობით  და  მონრეალის ოქმის მრავალმხრივი ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით ახორციელებს „ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების ნარჩენების მართვისა და გაუვნებელყოფის საპილოტე სადემონსტრაციო პროექტს“. პროექტი უნიკალურია, რადგან ის არის ერთადერთი ინდივიდუალური პროექტი, რომელიც დამტკიცდა ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების (ოდნ) მცირე მოცულობით მომხმარებელი ქვეყნისთვის.

პროექტის მთავარი მიზანია ქვეყანაში არსებული ოდნ-ის ნარჩენების მოგროვება და გარემოსათვის უსაფრთხო წესით განადგურება. აგრეთვე, ოდნ-ის და მდგრადი ორგანული დამაბინძურებლების (მოდ) ნარჩენების გაუვნებელყოფის პროექტებს შორის სინერგიის დემონსტრირება და შესაძლებლობების შეფასება.

პროექტის მთავარი შედეგი იქნება ოდნ-ების მოდ  პესტიციდებთან ერთად გაუვნებელყოფის რეალისტური და განხორციელებადი სისტემის შექმნა და საქართველოში ოდნ-ების ნარჩენების შეგროვების ისეთი სქემის შემუშავება, რომელიც უზრუნველყოფს სამომავლოდ ნარჩენების გაუვნებელყოფას ქვეყანაში გენერირებული ფინანსური სახსრების გამოყენებით.

პროექტის განხორციელების შედეგად მოხდება ოდნ-ების ნარჩენების მოგროვება და მათი მოდ პესტიციდებთან ერთად ევროპაში გარემოსთვის უსაფრთხოდ განადგურება.

პროექტი შემდეგ ძირითად ფაზებს მოიცავს:

  • ნარჩენების მოგროვება და ლაბორატორიული ანალიზი;
  • ქვეყნიდან გატანა და განადგურება;
  • მდგრადი სისტემის შექმნისათვის საკანონმდებლო და ინსტიტუციონალური ბაზის გაძლიერება;
  • პროექტის მართვა და მონიტორინგი.

დღეისთვის პროექტის ძირითადი სამუშაოებიდან შესრულებულია შემდეგი:

  • შეძენილ იქნა ორი 1000 ლიტრი ტევადობის კონტეინერი და გადატუმბვისთვის საჭირო დამხმარე აღჭურვილობა;
  • თბილისის მაცივარაგენტების შეგროვებისა და რეციკლირების ცენტრში შეგროვდა 1467კგ ოდნ-ების ნარჩენი;
  • იზოტოპების ინსტიტუტის სპეციალისტების ხელმძღვანელობით მოხდა გაზური ქრომატოგრაფის გაშვება-გამართვა;
  • გასანადგურებელ ნივთიერებებს გაზური ქრომატოგრაფის საშუალებით ჩაუტარდა ანალიზი და ძველი კონტეინერებიდან გადატანილ იქნა ახლადშეძენილ საერთაშორისო სტანდარტის კონტეინერებში;
  • მომზადდა პერსონალი, რომელიც პასუხისმგებელია გაზური ქრომატოგრაფის მუშაობაზე.

Collecting ODSs Filling of Tanks

პროექტის შემდგომი ეტაპი ოდნ-ების ნარჩენების ევროპაში, კერძოდ საფრანგეთში ექსპორტს და იქ გარემოსათვის უსაფრთხოდ განადგურებას მოიცავს. შემდეგ მომზადდება საბოლოო ანგარიში, რომელმაც უნდა აჩვენოს პროექტის ფარგლებში განხოციელებული სინერგიის ეფექტიანობა და გამოკვეთოს საკანონმდებლო და მარეგულირებელი ბაზის განვითარების ნაბიჯები, რომელიც  უვნებელია ოდნ-ების ნარჩენების მართვის მდგრადი სისტემის შესაქმნელად.

მოქმედი კანონმდებლობა არ შეიცავს არც ერთ დებულებას, რომელიც ითვალისწინებს რესურსების შექმნას ოდნ-ის ნარჩენების გაუვნებელყოფის მექანიზმების შემუშავებისათვის, ამიტომ წარმოდგენილი პროექტის ფარგლებში შემუშავდება გეგმა ამგარი მექანიზმების შემოსაღებად. შემუშავებული წესები დაკავშირებული იქნება შეგროვებისა და რეციკლირების ცენტრის საქმიანობების განხორციელებასთან.

პროექტის შედეგები მნიშვნელოვანია ოდნ-ების მცირე მოცულობით მომხმარებელი ყველა ქვეყნისთვის, რადგან შესაძლოა ამ პროექტის შედეგებმა მრავალ ქვეყნას უჩვენოს ერთ-ერთი ყველაზე უმტკივნეულო და ეფექტური გზა ოდნ-ების ნარჩენების პრობლემის მოგვარების კუთხით.